Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ là tình trạng xảy ra khi lỗ liên hợp (nơi các dây thần kinh cột sống đi ra) bị hẹp. Hầu hết các trường hợp hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ không gây ra triệu chứng, ngay cả khi hẹp nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong trường hợp có triệu chứng, chẳng hạn như đau hay tê yếu, việc điều trị có thể áp dụng từ nghỉ ngơi, vật lý trị liệu cho đến phẫu thuật.

Tìm hiểu chung hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ là gì?

Lược qua về cấu trúc của vùng cột sống cổ, chúng sẽ bao gồm các đốt sống, ở giữa đốt sống là các đĩa đệm (hoạt động như một bộ phận giảm xóc cho cột sống). Lỗ liên hợp đốt sống cổ (ở mặt bên của cột sống, là khe nằm giữa 2 đốt sống với nhau) là nơi đi ra của các dây thần kinh ngoại biên vùng đốt sống cổ.

Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ xảy ra khi một hoặc nhiều các lỗ liên hợp bị thu hẹp. Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, thường xảy ra do quá trình lão hoá ở những người trên 50 tuổi, hoặc sớm hơn do chấn thương hoặc các yếu tố bẩm sinh.

Hầu hết các trường hợp hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ không gây ra triệu chứng cho người bệnh. Tuy nhiên, việc thu hẹp có thể dẫn đến chèn ép hoặc thậm chí tổn thương các dây thần kinh. Trong trường có triệu chứng, các triệu chứng có thể gặp từ nhẹ cho đến nặng như đau, tê hoặc yếu.

Việc điều trị hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ có triệu chứng bao gồm điều trị nội khoa như các thuốc giảm đau, tập vật lý trị liệu cho đến các biện pháp phẫu thuật.

Triệu chứng hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Những dấu hiệu và triệu chứng của Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ không phải lúc nào cũng gây ra triệu chứng. Hẹp có thể phát hiện trên các hình ảnh học nhưng hoàn toàn không gây ra bất cứ triệu chứng nào ở người bệnh. Trong trường hợp có triệu chứng, các triệu chứng có thể bao gồm:

• Đau cổ: Người bệnh có thể đau tại vùng cổ, cấp hoặc mạn tính, cảm giác đau âm ỉ hoặc đau nhói. Có thể kèm với sưng và cứng khớp vùng cổ.
• Đau cánh tay: Cảm giác đau lan dọc từ vùng cổ đến cánh tay hoặc bàn tay.
• Tê yếu: Tê hoặc ngứa ran ở cánh tay hoặc bàn tay, có thể kèm yếu tay.

Đau hoặc tê yếu tay có thể là triệu chứng của hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Trong trường hợp người bệnh bị hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ nghiêm trọng, có thể dẫn đến các triệu chứng nặng nề hơn. Tình trạng đau mạn tính có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ của người bệnh như ảnh hưởng đến giấc ngủ, rối loạn lo âu và trầm cảm. 

Đau và tê yếu vùng cánh tay (do hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ gây chèn ép rễ thần kinh chi phối vùng cánh tay như rễ C6) có thể ảnh hưởng đến các hoạt động thường ngày như việc cầm nắm.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu bạn bị đau vùng cổ kéo dài một vài tuần và không thuyên giảm, hãy đến gặp bác sĩ để được xác định xem cơn đau có phải do hẹp lỗ liên hợp hay không. Nếu bạn gặp các triệu chứng nghiêm trọng hơn như tê yếu tay, hãy đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt để được chẩn đoán và điều trị. Vì trong trường hợp đủ nghiêm trọng, hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ có thể gây chèn ép và tổn thương dây thần kinh.

Nguyên nhân hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Nguyên nhân dẫn đến Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Có nhiều nguyên nhân khác nhau có thể dẫn đến hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ, bao gồm:

• Chấn thương: Chấn thương ở vùng cổ trước đó có thể làm thay đổi cấu trúc, góp phần gây ra hẹp lỗ liên hợp, chẳng hạn như thoát vị đĩa đệm hoặc gãy xương đốt sống.
• Lão hóa: Xương và các cấu trúc xung quanh sẽ bị bào mòn theo thời gian, điều này có thể dẫn đến phát triển chứng hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ.
• Bệnh cơ xương hoặc tình trạng viêm: Các bệnh lý ảnh hưởng đến cơ, xương hoặc các cấu trúc xung quanh giúp giữ vững phần cột sống cổ có thể dẫn đến hẹp lỗ liên hợp. Ví dụ như bệnh viêm cột sống dính khớp hay bệnh Paget xương.
• Phẫu thuật cột sống: Phẫu thuật cột sống trước đó có thể dẫn đến hẹp lỗ liên hợp đốt sống.
• Khối u: Các u nang hoặc khối u (bao gồm cả u lành tính hay ác tính) có thể chèn ép cột sống và các dây thần kinh. Điều này có thể dẫn đến hẹp các lỗ liên hợp, tình trạng gai xương cũng có thể dẫn đến hẹp lỗ liên hợp.
• Giải phẫu cột sống: Một số người có thể có cấu trúc cột sống khiến họ dễ bị hẹp lỗ liên hợp hơn, ví dụ như vẹo cột sống.

Cong vẹo cột sống có thể khiến bạn dễ bị hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ hơn

Nguy cơ hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Những ai có nguy cơ mắc phải Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ?

Ai cũng có thể phát triển tình trạng hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ. Trong đó, theo một số nghiên cứu dịch tễ học có thể thấy, hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ liên quan nhiều đến tình trạng thoái hoá cột sống, và tỷ lệ bệnh cao nhất ở nhóm đối tượng lớn tuổi.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Một số yếu tố nguy cơ đã được xác định liên quan đến tình trạng hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ. Tuổi tác là một yếu tố quan trọng, vì những thay đổi thoái hoá ở cột sống có nhiều khả năng xảy ra hơn khi chúng ta lớn tuổi. 

Ngoài ra, cấu trúc giải phẫu cột sống cũng có ảnh hưởng nhất định. Các đối tượng tham gia hoạt động hoặc công việc gây căng thẳng quá mức cho cột sống cổ cũng dễ phát triển hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ hơn. Các yếu tố khác như béo phì hoặc tư chế xấu cũng có thể góp phần.

Tuổi tác là một yếu tố quan trọng vì các thay đổi do thoái hoá sẽ tăng lên khi chúng ta lớn tuổi

Phương pháp chẩn đoán & điều trị hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ thường được chẩn đoán dựa trên sự kết hợp triệu chứng và các hình ảnh học như chụp cộng hưởng từ (MRI) để xác nhận chẩn đoán.

Đầu tiên, bác sĩ sẽ xem xét bệnh sử, hỏi về các triệu chứng cũng như tiền căn bệnh lý của bạn. Sau khi hỏi bệnh và khám lâm sàng, bác sĩ sẽ xác nhận chẩn đoán bằng cách đề nghị các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp, bao gồm:

• Chụp X-quang: Giúp quan sát các hình ảnh đốt sống, để xác định hoặc loại trừ các chấn thương hay bất thường cấu trúc.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Cho thấy các tổn thương ở cả phần xương và các mô mềm xung quanh như cơ, đĩa đệm, dây chằng hoặc các mô khác.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT-scan): Chụp cắt lớp vi tính cũng giúp quan sát các tổn thương ở xương và cấu trúc xung quanh, hữu ích trong các trường hợp không thể chụp MRI như người có đặt máy tạo nhịp.
• Khác: Bác sĩ có thể đề nghị các xét nghiệm hình ảnh học khác như quét xương, các xét nghiệm máu giúp xác định tình trạng viêm hoặc bệnh lý hệ thống nếu nghi ngờ để xác định nguyên nhân dẫn đến tình trạng hẹp lỗ liên hợp.

Điều trị Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Nội khoa

Điều trị hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ sẽ phụ thuộc vào mức độ tổn thương thần kinh cũng như độ nặng triệu chứng của bạn. Các lựa chọn điều trị nội khoa có thể bao gồm:

• Thuốc: Các thuốc được sử dụng để điều trị triệu chứng như thuốc giảm đau không steroid (NSAIDs), thuốc giãn cơ, steroid.
• Thay đổi tư thế: Bao gồm việc thay đổi tư thế cũng như tập luyện vật lý trị liệu và phục hồi chức năng.
• Dụng cụ hỗ trợ: Bác sĩ có thể tư vấn bạn sử dụng các thiết bị hỗ trợ để điều chỉnh tư thế.

Ngoại khoa

Trong trường hợp hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ dẫn đến các cơn đau nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến hoạt động hằng ngày của bạn và không đáp ứng với các điều trị nội khoa. Bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật để điều trị tình trạng hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ. Các thủ tục phẫu thuật có thể xâm lấn ít hay nhiều tùy thuộc vào mức độ tổn thương của bạn.

Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Chế độ sinh hoạt:

Một số thói quen sinh hoạt và biện pháp có thể thực hiện tại nhà để giúp bạn giảm các triệu chứng cũng như diễn tiến của hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ bao gồm:

• Các thuốc giảm đau không kê đơn: Một số loại thuốc giảm đau không kê đơn có thể giúp giảm triệu chứng đau của bạn.
• Chườm ấm hoặc lạnh: Chườm ấm hoặc lạnh lên vùng cổ có thể giúp giảm đau.
• Các thiết bị hỗ trợ: Một số thiết bị như xe tập đi, gậy có thể giúp bạn hạn chế té ngã, đồng thời giúp bạn giảm đau bằng cách cho phép bạn cúi người về trước khi đi bộ.
• Tập luyện: Nói chuyện với bác sĩ để được hướng dẫn các bài tập cơ bản có thể thực hiện tại nhà để giảm triệu chứng cũng như cải thiện sức mạnh của cơ bắp.
• Duy trì cân nặng khoẻ mạnh: Việc duy trì cân nặng khoẻ mạnh hoặc giảm cân (nếu bạn thừa cân) có thể giúp giảm áp lực lên cột sống của bạn.

Chườm ấm hoặc lạnh lên vùng cổ vai gáy có thể giúp giảm triệu chứng đau

Chế độ dinh dưỡng:

Cần bổ sung các loại thực phẩm dinh dưỡng theo hướng dẫn từ chuyên gia y tế.

Phòng ngừa Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ

Hẹp lỗ liên hợp đốt sống cổ thường xảy ra mà không thể đoán trước được. Ngay cả khi xảy ra tình trạng hẹp thì có thể sẽ không có triệu chứng nào để phát hiện. Do đó, hiện không có biện pháp nào để giảm nguy cơ hay ngăn ngừa tình trạng này.