Hội chứng suy hô hấp cấp nguy hiểm như thế nào?

Hội chứng suy hô hấp cấp là một tình trạng nghiêm trọng nguy hiểm tính mạng ở phổi, gây ra sự rò rỉ chất lỏng vào các mô phổi. Điều này làm cho việc hít thở trở nên khó khăn và cản trở việc cung cấp oxy cho cơ thể. Thông thường, những bệnh nhân mắc hội chứng suy hô hấp cấp đã nằm viện do chấn thương hoặc các bệnh lý khác.

Tìm hiểu chung hội chứng suy hô hấp cấp

Hội chứng suy hô hấp cấp là gì?

Hội chứng suy hô hấp cấp là một tổn thương tại phổi xảy ra khi có dịch tích tụ trong các túi khí nhỏ (phế nang) trong phổi. Dịch rò rỉ và tích tụ trong phế nang khiến chúng không thể chứa đủ không khí. Do đó, máu không thể hấp thụ đủ oxy cần thiết để phân phối đến các bộ phận khác trong cơ thể.

Khi oxy trong máu không đủ sẽ làm cản trở việc cung cấp oxy cho các cơ quan khác như não, tim, thận và dạ dày cần thiết để hoạt động. Hội chứng suy hô hấp cấp rất nguy hiểm và có thể dẫn đến nhiều vấn đề nghiêm trọng và đe dọa tính mạng.

Hội chứng suy hô hấp cấp thường diễn tiến nhanh chóng. Tuy nhiên, tình trạng này thường có thể điều trị được, và hầu hết mọi người đều hồi phục. Việc chẩn đoán và điều trị kịp thời hội chứng suy hô hấp cấp là rất quan trọng.

Hội chứng suy hô hấp cấp ảnh hưởng đến khoảng 200.000 người ở Hoa Kỳ và 3 triệu người trên toàn thế giới mỗi năm. Hội chứng suy hô hấp cấp gây ra khoảng 10% tổng số ca nhập viện tại khoa chăm sóc đặc biệt (ICU). Đây là lý do tại sao ít nhất 25% số người cần thở máy trong bệnh viện.

Triệu chứng hội chứng suy hô hấp cấp

Những dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng suy hô hấp cấp

Các triệu chứng của hội chứng suy hô hấp cấp phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của bệnh, cũng như tình trạng bệnh lý của tim hoặc phổi trước đó. Các triệu chứng bao gồm:

• Khó thở nghiêm trọng;
• Thở nhanh bất thường;
• Hụt hơi;
• Nhịp tim nhanh;
• Đau ngực, nhất là khi hít thở sâu;
• Chóng mặt;
• Móng tay và môi có màu xanh tím do lượng oxy trong máu thấp.

Khi bị hội chứng suy hô hấp cấp bạn có thể cảm thấy khó thở và đau ngực

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh hội chứng suy hô hấp cấp

Các biến chứng và vấn đề từ ARDS có thể phát triển khi bạn đang ở bệnh viện hoặc sau khi bạn về nhà, chẳng hạn như:

• Xẹp phổi: Phổi không thể phồng lên như bình thường;
• Tràn khí màng phổi: Do có không khí giữa phổi và thành ngực;
• Cục máu đông hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT);
• Lú lẫn (mê sảng);
• Suy đa cơ quan;
• Yếu cơ;
• Sẹo phổi hoặc xơ phổi;
• Rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD);
• Các tình trạng sức khỏe tâm thần như lo âu và trầm cảm.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Khi bạn có bất kỳ dấu hiệu và triệu chứng nêu trên trong thời gian dài mà không cải thiện hãy đi khám bác sĩ để được điều trị.

Nguyên nhân hội chứng suy hô hấp cấp

Nguyên nhân dẫn đến hội chứng suy hô hấp cấp

Nguyên nhân gây ra hội chứng suy hô hấp cấp bao gồm:

• Nhiễm trùng huyết: Nhiễm trùng huyết là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra hội chứng suy hô hấp cấp. Bệnh có thể xảy ra khi bạn bị nhiễm trùng nghiêm trọng ở phổi (như viêm phổi) hoặc các cơ quan khác bị viêm lan rộng.
• Viêm phổi hít: Việc hít phải thức ăn trong dạ dày vào phổi có thể gây tổn thương phổi nghiêm trọng và hội chứng suy hô hấp cấp. Hít phải là khi thức ăn, chất lỏng hoặc các chất khác xâm nhập vào đường thở và phổi của bạn.
• Truyền máu: Bạn có nguy cơ mắc hội chứng suy hô hấp cấp nếu nhận hơn 15 đơn vị máu trong một thời gian ngắn.
• COVID-19: Virus COVID-19 có thể phát triển thành hội chứng suy hô hấp cấp nghiêm trọng.
• Viêm tụy: Tình trạng viêm nghiêm trọng ở tuyến tụy.
• Chấn thương nghiêm trọng hoặc bỏng: Tai nạn và té ngã có thể gây tổn thương trực tiếp đến phổi hoặc các cơ quan khác trong cơ thể và gây ra tình trạng viêm phổi nghiêm trọng.
• Tổn thương do hít phải: Hít thở và tiếp xúc với nồng độ cao của khói hoặc khí hóa chất.
• Quá liều thuốc: Quá liều thuốc như cocain và thuốc phiện có thể gây suy hô hấp cấp tính.
• Đuối nước hoặc gần chết đuối: Đuối nước khiến nước tràn vào phổi và gây tổn thương phổi.

COVID-19 là nguyên nhân có thể gây hội chứng suy hô hấp cấp

Nguy cơ hội chứng suy hô hấp cấp

Những ai có nguy cơ mắc phải hội chứng suy hô hấp cấp?

Những người đã nằm viện do chấn thương hoặc bệnh tật có nguy cơ mắc hội chứng suy hô hấp cấp cao nhất.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải hội chứng suy hô hấp cấp

Người lớn tuổi, cũng như những người hút thuốc lá hoặc lạm dụng rượu có nguy cơ cao hơn. Trong một số trường hợp hiếm hoi, một số thủ thuật y tế như phẫu thuật tim mạch có thể dẫn đến hội chứng suy hô hấp cấp và những người mắc bệnh gan mãn tính, xơ gan hoặc hệ thống miễn dịch bị ức chế mãn tính có khả năng mắc hội chứng suy hô hấp cấp cao hơn. 

Phương pháp chẩn đoán & điều trị hội chứng suy hô hấp cấp

Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm hội chứng suy hô hấp cấp

Không có xét nghiệm đơn lẻ nào có thể chẩn đoán xác định hội chứng suy hô hấp cấp. Thay vào đó, bác sĩ sẽ cố gắng đánh giá toàn diện các tình trạng bệnh lý có thể gây ra. Nhìn chung, bác sĩ sẽ đánh giá tiền sử bệnh của bạn, thực hiện khám sức khỏe và chỉ định các xét nghiệm để hỗ trợ chẩn đoán.

Vì hội chứng suy hô hấp cấp là bệnh về phổi, nên khám sức khỏe sẽ tập trung vào việc đánh giá chức năng phổi. Bác sĩ sẽ nghe phổi, sử dụng ống nghe để kiểm tra các âm thanh lạo xạo đặc trưng do phổi chứa đầy dịch tạo ra. Bác sĩ cũng sẽ đo nhịp tim và huyết áp của bạn, và sẽ kiểm tra các dấu hiệu của chứng xanh tím, tình trạng da đổi màu xanh.

Các xét nghiệm thường được chỉ định để hỗ trợ chẩn đoán bao gồm:

• Xét nghiệm hình ảnh học: Chụp X-quang ngực rất quan trọng và có thể là xét nghiệm đầu tiên mà bác sĩ chỉ định cho bạn. Bạn cũng có thể được chụp CT phổi. Những xét nghiệm này có thể giúp bác sĩ biết được lượng dịch trong phổi của bạn và vị trí của dịch.
• Xét nghiệm máu: Nhằm kiểm tra nồng độ oxy trong máu của bạn. Xét nghiệm này cũng có thể tìm kiếm các dấu hiệu nhiễm trùng hoặc thiếu máu, thiếu hồng cầu.
• Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị các xét nghiệm bổ sung, bao gồm điện tâm đồ (xét nghiệm để kiểm tra nhịp tim và hoạt động điện) hoặc siêu âm tim để loại trừ các tình trạng bệnh lý của tim có thể bắt chước các triệu chứng hội chứng suy hô hấp cấp.
• Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể yêu cầu nội soi phế quản, một xét nghiệm trong đó một ống nhỏ được trang bị camera được đưa vào phổi cho phép quan sát rõ các mô phổi.
• Cảm biến đầu ngón tay (đo nồng độ oxy trong máu) để theo dõi liên tục nồng độ oxy.
• Lấy mẫu dịch tiết từ đường hô hấp để tìm nguyên nhân gây nhiễm trùng.

Điều trị hội chứng suy hô hấp cấp

Mục đích của điều trị hội chứng suy hô hấp cấp là đưa mức oxy trong máu lên mức đủ để các cơ quan của bạn được hoạt động bình thường. Bác sĩ cũng sẽ điều trị các tình trạng khác có thể gây ra hội chứng suy hô hấp cấp.

Hỗ trợ máy thở

Khi bạn mắc hội chứng suy hô hấp cấp, điều bạn cần là oxy. Chỉ oxy thường không đủ và nồng độ oxy cao cũng có thể gây tổn thương phổi. Máy thở là một máy được sử dụng để mở các khoảng không khí đã đóng và hỗ trợ công việc thở. Máy thở được kết nối với với bạn thông qua mặt nạ trên mặt hoặc ống được đưa vào khí quản.

Máy thở là một phương pháp hỗ trợ bổ sung oxy nếu bạn không thể tự thở được

Tư thế nằm sấp

Khi liệu pháp oxy và máy thở ở mức cao và lượng oxy trong máu vẫn thấp, bạn có thể được lật nằm sấp để đưa thêm oxy vào máu. Điều này có thể giúp cải thiện lượng oxy trong máu trong một thời gian.

Thuốc an thần

Để giảm tình trạng khó thở và ngăn ngừa kích động, bạn thường cần dùng thuốc an thần. Những loại thuốc này có tác dụng phụ đáng kể và phải liên tục theo dõi rủi ro và lợi ích của chúng.

Quản lý dịch của cơ thể

Bác sĩ có thể cho bạn sử dụng thuốc lợi tiểu để tăng lượng nước tiểu với hy vọng loại bỏ lượng nước dư thừa ra khỏi cơ thể để giúp ngăn ngừa dịch tích tụ trong phổi. Việc này phải được thực hiện cẩn thận, vì việc loại bỏ quá nhiều nước có thể làm giảm huyết áp và dẫn đến các vấn đề về thận.

Tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể (ECMO)

ECMO là một phương pháp điều trị rất phức tạp, đưa máu ra khỏi cơ thể bạn và bơm qua một màng để thêm oxy, loại bỏ carbon dioxide và sau đó đưa máu trở lại cơ thể bạn. Đây là một liệu pháp có nguy cơ cao với nhiều biến chứng tiềm ẩn. Không phù hợp với mọi bệnh nhân bị hội chứng suy hô hấp cấp.

Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa hội chứng suy hô hấp cấp

Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của hội chứng suy hô hấp cấp

Chế độ sinh hoạt:

• Uống đủ nước giúp duy trì độ ẩm cho cơ thể và hỗ trợ chức năng phổi.
• Tập bài tập hô hấp giúp cải thiện khả năng thở và tăng cường chức năng phổi.
• Cần có giấc ngủ ngon và đủ để cơ thể hồi phục.
• Hạn chế tiếp xúc với bụi bẩn, khói thuốc và các chất ô nhiễm khác.
• Không sử dụng các chất kích thích.

Các bài tập hô hấp giúp cải thiện khả năng thở của bạn

Chế độ dinh dưỡng:

• Tăng cường ăn các thực phẩm giàu protein, vitamin và khoáng chất để hỗ trợ sức đề kháng.
• Tăng cường ăn nhiều loại rau quả tươi để cung cấp vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa, giúp tăng cường hệ miễn dịch.
• Có thể chia bữa ăn thành 5-6 bữa nhỏ trong ngày để dễ tiêu hóa và cung cấp năng lượng liên tục.

Phòng ngừa hội chứng suy hô hấp cấp

Không có cách nào để ngăn ngừa hoàn toàn hội chứng suy hô hấp cấp. Nhưng bạn có thể ngăn ngừa tình trạng này trở nên nghiêm trọng bằng cách tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức nếu bạn có các triệu chứng suy hô hấp, hoặc nếu bạn bị tổn thương phổi hoặc bệnh khác.

Bạn có thể giảm nguy cơ mắc hội chứng suy hô hấp cấp bằng cách:

• Tiêm vaccine để ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm như cúm và viêm phổi.
• Thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân, như rửa tay thường xuyên và tránh tiếp xúc với người bệnh.
• Theo dõi và điều trị tốt các bệnh lý như đái tháo đường, bệnh phổi mãn tính, hoặc bệnh tim mạch.
• Ngừng hút thuốc có thể cải thiện sức khỏe phổi.