Ung thư vú đa ổ: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Ung thư vú đa ổ là loại ung thư vú trong đó có từ hai khối u trở lên phát triển trong cùng một vùng của tuyến vú, bắt nguồn từ khối u nguyên phát, nguy cơ di căn cao hơn so với ung thư vú đơn ổ. Ung thư vú đa ổ có thể đòi hỏi phương pháp chẩn đoán và điều trị phức tạp, bao gồm phẫu thuật, hóa trị và xạ trị để kiểm soát bệnh hiệu quả.

Tìm hiểu chung ung thư vú đa ổ

Ung thư vú đa ổ là gì?

Ung thư vú đa ổ là một dạng ung thư vú trong đó có từ hai khối u trở lên phát triển trong cùng một vú và nằm trong cùng một khu vực (cùng một vùng hoặc cùng một góc phần tư của vú). Các khối u này thường xuất phát từ một khối u nguyên phát ban đầu. Cần phân biệt ung thư vú đa ổ với với ung thư vú đa tâm - các khối u không có cùng nguồn gốc và thường nằm ở các vùng khác nhau của vú.

Ung thư vú đa ổ chiếm từ 10%-60% các trường hợp ung thư vú, tùy theo định nghĩa và phương pháp chẩn đoán.

Ung thư vú đa ổ không nhất thiết là dạng ung thư tiến triển hoặc xâm lấn hơn. Tiên lượng bệnh phụ thuộc vào đặc điểm của khối u nguyên phát lớn nhất. Nguy cơ di căn và tỷ lệ tái phát của ung thư vú đa ổ cao hơn so với ung thư vú đơn ổ, dẫn đến khả năng lây lan đến hạch bạch huyết và các cơ quan khác trong cơ thể, ảnh hưởng đến kết quả điều trị và tiên lượng.

Ung thư vú không xâm lấn

Còn được gọi là ung thư biểu mô tại chỗ, loại này vẫn nằm trong vị trí ban đầu và chưa xâm lấn các mô lân cận. Loại ung thư vú này chưa lan ra ngoài lớp phủ của ống dẫn sữa, được gọi là biểu mô ống tuyến vú.

• Ung thư biểu mô ống tuyến vú tại chỗ: Ban đầu phát triển trong ống tuyến vú và các chuyên gia coi đây là loại ung thư không xâm lấn. Việc mắc loại ung thư này có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư trở lại của một người so với người chưa từng mắc ung thư vú.
• Ung thư biểu mô tiểu thùy tại chỗ: Không được coi là một loại ung thư. Tuy nhiên, những thay đổi không phải ung thư này có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, những người mắc loại ung thư này có nguy cơ mắc ung thư vú xâm lấn ở cả hai bên vú cao hơn từ 7 đến 12 lần.

Ung thư vú xâm lấn

Ung thư vú xâm lấn có khả năng di căn sang các mô lân cận ở vú và có thể sang các bộ phận khác của cơ thể. Ung thư vú xâm lấn có tính chất nguy hiểm hơn. Có hai loại ung thư vú xâm lấn chính:

• Ung thư biểu mô ống tuyến vú xâm lấn: Một dạng ung thư vú di căn ngoài ống tuyến vú và vào mô vú xung quanh. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, đây là loại ung thư vú phổ biến nhất, chiếm 80% trong số tất cả các chẩn đoán ung thư vú.
• Ung thư biểu mô tiểu thùy xâm lấn: Một dạng ung thư vú đã lan ra ngoài tiểu thùy và vào mô vú xung quanh. Loại ung thư này chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tất cả các chẩn đoán ung thư vú. Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ cho rằng tỷ lệ này là khoảng 10% trong tổng số ung thư vú xâm lấn.

Triệu chứng ung thư vú đa ổ

Những dấu hiệu và triệu chứng của ung thư vú đa ổ

Các triệu chứng có thể nhận biết khi có thay đổi ở vú:

• Sưng;
• Da vùng vú bị lúm đồng tiền;
• Đau nhức;
• Núm vú bị tụt vào trong;
• Da vú bị đỏ, ngứa, bong tróc hoặc kích ứng;
• Dịch chảy ra từ núm vú, có thể có màu vàng, dạng mủ, đặc hoặc lỏng.

Các triệu chứng toàn thân khác của ung thư vú:

• Mệt mỏi;
• Đau trong xương (do tổn thương di căn đến xương);
• Sụt cân không rõ nguyên nhân;
• Buồn nôn, chán ăn;
• Vàng da (do tổn thương di căn đến gan);
• Khó thở, ho;
• Đau đầu, nhìn đôi.

Sưng đau vú là triệu chứng thường gặp của ung thư vú đa ổ

Biến chứng của ung thư vú đa ổ

Khi các chuyên gia so sánh ung thư vú đa ổ với ung thư vú đơn ổ, ung thư đa ổ có thể có nguy cơ tái phát cao hơn. Một phân tích tổng hợp từ năm 2019 bao gồm 17 nghiên cứu so sánh và 7 loạt ca bệnh, tổng cộng có 3537 người trải qua phẫu thuật bảo tồn vú. Phân tích đã chứng minh tỷ lệ tái phát từ 2% đến 23% sau phẫu thuật bảo tồn vú ở ung thư vú đa ổ đa trung tâm với thời gian theo dõi trung bình là 59,5 tháng. Đây là tỷ lệ tương đương với tỷ lệ cắt bỏ vú. Tuy nhiên, không phải tất cả các nghiên cứu đều cho thấy điều này, vì vậy cần có thêm nhiều nghiên cứu.

Tỷ lệ sống sót tương đối sau 5 năm đối với những người mắc ung thư vú như sau:

• Tại chỗ (không lan rộng): 99%
• Khu vực (lan rộng tại chỗ đến các cấu trúc lân cận hoặc hạch bạch huyết): 86%
• Di căn xa (di căn đến các vùng khác của cơ thể): 31%
• Tỷ lệ chung cho tất cả các giai đoạn: 91%

Tỷ lệ sống sót chung đối với ung thư vú đa ổ phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• Tuổi;
• Tình trạng sức khỏe tổng thể;
• Kích thước khối u;
• Đáp ứng của ung thư với phương pháp điều trị;
• Ung thư đã di căn hay chưa.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào sau đây hoặc có bất kỳ nghi ngờ nào về sức khỏe của vú, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa càng sớm càng tốt để được chẩn đoán và điều trị kịp thời:

• Sưng, đau hoặc da vùng vú bất thường;
• Phát hiện khối u bất thường khi tự kiểm tra vú;
• Núm vú bị tụt vào trong hoặc chảy dịch bất thường (màu vàng, máu, hoặc dạng mủ);
• Da vú bị đỏ, ngứa, bong tróc hoặc kích ứng kéo dài;
• Mệt mỏi hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân;
• Có tiền sử ung thư vú hoặc tiền sử gia đình bị ung thư vú.

Người bệnh thường mệt mỏi và sụt cân không rõ nguyên nhân

Nguyên nhân ung thư vú đa ổ

Nguyên nhân khiến các tế bào vú phát triển mất kiểm soát và hình thành ung thư cho đến nay vẫn đang được nghiên cứu. Tuy nhiên, có một số yếu tố và thói quen được cho là ảnh hưởng đến gen, khiến các gen bị hư hỏng hoặc đột biến, tế bào không còn nhận được tín hiệu dừng phân chia hoặc sửa chữa DNA, dẫn đến sự phát triển không kiểm soát và hình thành khối u.

Đột biến gen BRCA1 và BRCA2

Hai gen này chịu trách nhiệm sản xuất protein giúp sửa chữa DNA và duy trì sự ổn định của tế bào. Khi bị đột biến, chức năng sửa chữa DNA bị mất, dẫn đến sự phát triển bất thường của tế bào vú. Phụ nữ mang đột biến gen BRCA1 hoặc BRCA2 có nguy cơ mắc ung thư vú lên tới 50-85%, cao hơn nhiều so với nguy cơ trung bình 12%.

Đột biến BRCA cũng làm tăng nguy cơ ung thư buồng trứng và ung thư cả hai vú.

Nam giới mang đột biến BRCA có nguy cơ cao mắc ung thư vú và các loại ung thư khác.

Tiền sử gia đình

Ngay cả khi không có đột biến gen BRCA, tiền sử gia đình mắc ung thư vú cũng làm tăng nguy cơ:

• Mẹ, chị em gái hoặc con gái bị ung thư vú trước tuổi 40 hoặc có hai người mắc bệnh trước tuổi 50.
• Cha, con trai, ông nội, cháu trai hoặc chú/bác mắc ung thư vú ở bất kỳ độ tuổi nào.
• Hai hoặc nhiều người thân trực hệ (bố mẹ, ông bà, con cái, anh chị em, cô dì chú bác) mắc ung thư vú.
• Người thân mắc ung thư vú và một người khác mắc ung thư buồng trứng.
• Người thân mắc ung thư ở cả hai bên vú.

Phụ nữ mang đột biến gen BRCA1 hoặc BRCA2 có nguy cơ mắc ung thư vú lên tới 50-85%

Nguy cơ ung thư vú đa ổ

Những ai có nguy cơ mắc phải ung thư vú đa ổ

Ung thư vú đa ổ có thể xảy ra ở bất kỳ ai, tuy nhiên, những người sau đây có nguy cơ cao hơn:

• Phụ nữ trẻ tuổi: Các nghiên cứu cho thấy ung thư vú đa ổ thường được chẩn đoán ở phụ nữ trẻ hơn so với ung thư vú đơn ổ.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư vú: Đặc biệt nếu trong gia đình có nhiều người thân mắc bệnh hoặc có người mắc ung thư ở cả hai bên vú.
• Người mang đột biến gen liên quan đến ung thư vú: Đột biến gen BRCA1 và BRCA2 làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư, bao gồm ung thư vú đa ổ.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải ung thư vú đa ổ

Di truyền:

• Đột biến gen BRCA1, BRCA2 hoặc các gen liên quan khác làm tăng nguy cơ phát triển nhiều ổ ung thư trong cùng một vùng vú.
• Tiền sử gia đình có nhiều người mắc ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng.

Tuổi tác: Mặc dù ung thư vú thường gặp ở phụ nữ lớn tuổi, ung thư vú đa ổ có xu hướng xuất hiện sớm hơn.

Tác động của lối sống:

• Uống rượu, hút thuốc hoặc chế độ ăn uống không lành mạnh có thể làm tăng nguy cơ phát triển ung thư vú.
• Sử dụng liệu pháp thay thế hormone trong thời gian dài.

Tiền sử y khoa:

• Đã từng mắc ung thư vú trước đây.
• Tiền sử xạ trị vùng ngực.

Yếu tố môi trường: Tiếp xúc lâu dài với các chất gây ung thư từ môi trường sống hoặc nơi làm việc.

Tiền sử xạ trị vùng ngực làm tăng nguy cơ ung thư vú

Phương pháp chẩn đoán & điều trị ung thư vú đa ổ

Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm ung thư vú đa ổ

Để chẩn đoán và xác định giai đoạn ung thư vú đa ổ bác sĩ cần thăm khám lâm sàng sức khỏe tổng quát và thăm khám vú để phát hiện các khối u hoặc bất thường. Ngoài ra, một số xét nghiệm cần thực hiện để chẩn đoán xác định có bị ung thư vú không và các xét nghiệm phân loại xác định mức độ tiến triển của bệnh, cụ thể như:

• Chụp nhũ ảnh: Sử dụng X-quang để chụp hình ảnh chi tiết bên trong mô vú, phục vụ cả mục đích sàng lọc và chẩn đoán.
• Siêu âm vú: Sử dụng sóng âm để tạo hình ảnh về các cấu trúc bên trong vú.
• Cộng hưởng từ vú (MRI vú): Dùng từ trường để tạo ra hình ảnh chi tiết về mô mềm bên trong vú, giúp chẩn đoán chính xác hơn chụp nhũ ảnh và siêu âm vú.
• Sinh thiết: Lấy một mẫu mô hoặc dịch từ vú để kiểm tra dưới kính hiển vi nhằm xác nhận sự hiện diện của tế bào ung thư.
• Xét nghiệm máu: Tìm các đột biến gen có liên quan đến ung thư vú.

Chụp nhũ ảnh để chụp hình ảnh chi tiết bên trong mô vú, phục vụ cả mục đích sàng lọc và chẩn đoán

Phương pháp điều trị ung thư vú đa ổ

Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào giai đoạn, độ tuổi, sức khỏe tổng thể và mức độ di căn của ung thư, bao gồm các phương pháp sau:

Phẫu thuật

• Cắt bỏ u: Loại bỏ các khối u cùng phần mô lành xung quanh. Khối u có đường kính dưới 5cm, bác sĩ thường ưu tiên phẫu thuật bảo tồn loại này.
• Cắt bỏ toàn bộ vú: Loại bỏ toàn bộ mô vú và nạo các hạch bạch huyết xung quanh để ngăn ngừa tái phát.
• Tác dụng phụ có thể gồm thay đổi ngoại hình, đau, sẹo, nhiễm trùng hoặc sưng sau phẫu thuật.

Xạ trị

• Sử dụng liều cao tia xạ để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại sau phẫu thuật.
• Tác dụng phụ có thể gồm đau, sưng, đỏ da, mệt mỏi, viêm họng hoặc phù bạch huyết.

Hóa trị

• Là phương pháp toàn thân, dùng thuốc để tiêu diệt các tế bào ung thư phát triển nhanh. Hóa trị có thể được sử dụng trước hoặc sau phẫu thuật.
• Tác dụng phụ bao gồm rụng tóc, buồn nôn, tiêu chảy, tăng nguy cơ nhiễm trùng và chảy máu.

Phẫu thuật cắt bỏ khối u điều trị ung thư vú đa ổ

Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa ung thư vú đa ổ

Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của ung thư vú đa ổ

Chế độ sinh hoạt

• Theo dõi sức khỏe thường xuyên: Tuân thủ lịch tái khám, xét nghiệm và theo dõi tình trạng bệnh định kỳ. Báo ngay cho bác sĩ nếu có triệu chứng bất thường như đau, sưng hoặc mệt mỏi quá mức.
• Vận động thể chất: Tập các bài tập nhẹ nhàng như yoga, đi bộ hoặc bơi lội để tăng cường sức khỏe và cải thiện tâm trạng. Nhờ sự tư vấn của bác sĩ trước khi tham gia các hoạt động thể chất.
• Giữ tinh thần lạc quan: Tham gia các nhóm hỗ trợ bệnh nhân ung thư. Duy trì các hoạt động yêu thích để giảm căng thẳng và lo lắng.
• Chăm sóc da: Tránh ánh nắng trực tiếp và bảo vệ vùng da xạ trị bằng kem chống nắng hoặc áo bảo vệ. Sử dụng sản phẩm chăm sóc da nhẹ nhàng, không gây kích ứng.

Chế độ dinh dưỡng

Thực phẩm nên ăn:

• Rau xanh, cà chua, bông cải xanh và các loại quả mọng giàu chất chống oxy hóa như dâu tây, dâu tằm, việt quất,...
• Thực phẩm giàu protein: Cá, trứng, đậu phụ và thịt gà để duy trì năng lượng và phục hồi cơ thể.
• Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, yến mạch và lúa mì nguyên hạt cung cấp chất xơ và dinh dưỡng.
• Duy trì nước uống đầy đủ, khoảng 2-3 lít nước mỗi ngày để giữ cơ thể đủ nước. Có thể bổ sung thêm trà xanh hoặc nước ép trái cây không đường.

Thực phẩm cần hạn chế:

• Đồ ăn chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ hoặc đường;
• Đồ uống có cồn và caffein.

Tái khám theo chỉ định của bác sĩ

Phòng ngừa ung thư vú đa ổ

Để phòng ngừa ung thư vú đa ổ, bạn cần thực hiện một số biện pháp sau:

• Tầm soát định kỳ: Thực hiện chụp nhũ ảnh, siêu âm hoặc xét nghiệm di truyền nếu có nguy cơ cao.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Tránh thừa cân hoặc béo phì vì điều này có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
• Không hút thuốc và hạn chế rượu bia: Cả thuốc lá và đồ uống có cồn đều liên quan đến nguy cơ phát triển ung thư vú.
• Chế độ ăn uống lành mạnh: Tăng cường rau xanh, trái cây và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn.
• Tập thể dục thường xuyên: Vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày để duy trì sức khỏe tim mạch và hệ miễn dịch.
• Hạn chế tiếp xúc với hóa chất độc hại: Tránh tiếp xúc với các chất gây ung thư tiềm tàng trong môi trường hoặc công việc.
• Điều trị bệnh kịp thời: Kiểm soát các bệnh lý nền như tiểu đường, huyết áp cao hoặc các rối loạn nội tiết tố.