Viêm amidan mãn tính: Cách phòng ngừa và điều trị

Viêm amidan mãn tính có thể xảy ra ở cả trẻ em và người lớn, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người mắc bệnh. Tình trạng này thường dẫn đến viêm amidan tái phát nhiều lần, gây ra những khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày. Việc điều trị có thể bao gồm sử dụng kháng sinh hoặc tiến hành phẫu thuật cắt bỏ amidan.

Tìm hiểu chung viêm amidan mãn tính​

Viêm amidan mãn tính là gì?

Amidan là hai cơ quan nhỏ được cấu tạo từ mô bạch huyết nằm ở mỗi bên của họng. Đây là một phần của hệ miễn dịch của cơ thể và giúp giữ lại các vi khuẩn gây bệnh cho cơ thể. Khi amidan bị nhiễm trùng, chúng sẽ sưng và đau, và việc nuốt có thể gây đau.

Viêm amidan là một bệnh thường gặp ở trẻ em nhưng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Hầu hết mọi người đều sẽ bị viêm amidan ít nhất một lần trong đời. Viêm amidan gọi là mãn tính khi tình trạng viêm kéo dài hơn một đến hai tuần, có thể kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng. 

Triệu chứng viêm amidan mãn tính​

Những dấu hiệu và triệu chứng của viêm amidan mãn tính

Triệu chứng chính là đau họng kéo dài hơn hai tuần. Các triệu chứng khác có thể bao gồm:

• Giọng nói khàn hoặc bị ngứa;
• Đau khi nuốt;
• Sốt;
• Đau đầu;
• Amidan đỏ và sưng;
• Đốm trắng hoặc vàng trên amidan;
• Hạch bạch huyết sưng đau ở cổ và hàm;
• Ớn lạnh;
• Đau tai;
• Đau bụng;
• Cổ cứng;
• Hơi thở hôi.

Ngoài ra viêm amidan mãn tính có thể gây ra sỏi amidan. Đây là những mảnh vụn cứng hình thành trong các khe hở của amidan. Chúng thường bao gồm các chất như tế bào chết, thức ăn, vi khuẩn và dịch nhầy. Khi tích tụ, các chất này có thể tạo thành những viên sỏi nhỏ, thường có màu trắng hoặc vàng.

Viêm amidan mãn tính có thể xuất hiện triệu chứng đốm trắng trên amidan

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh viêm amidan mãn tính

Mặc dù hiếm, nhưng các biến chứng có thể xảy ra bao gồm:

• Mất nước;
• Nhiễm trùng tai;
• Áp xe quanh amidan (khu vực đầy mủ gần amidan): Nhiễm trùng có thể gây ra tích tụ mủ bên cạnh amidan, được gọi là áp xe quanh amidan. Điều này có thể cần phải dẫn lưu và phẫu thuật.
• Ngưng thở khi ngủ: Những người bị viêm amidan mãn tính có thể gặp tình trạng ngưng thở khi ngủ. Điều này xảy ra khi đường thở sưng lên và cản trở bạn khi ngủ.

Nếu viêm amidan do vi khuẩn không được điều trị có nguy cơ mắc các biến chứng bao gồm:

• Sốt thấp khớp;
• Bệnh đỏ da;
• Viêm cầu thận cấp (nhiễm trùng thận);
• Viêm khớp phản ứng sau nhiễm liên cầu khuẩn (đau khớp và sưng xảy ra trong vòng 10 ngày sau khi nhiễm liên cầu khuẩn).

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Hãy đi khám bác sĩ nếu bạn có các triệu chứng sau:

• Sốt cao hơn 39,5°C;
• Phát hiện đốm trắng trên amidan;
• Chảy dãi nhiều;
• Đau khiến bạn không thể ăn hoặc uống.

Trong những trường hợp hiếm, viêm amidan có thể khiến cổ họng sưng lên quá mức, gây khó khăn trong việc thở. Nếu điều này xảy ra, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức.

Mặc dù một số tình trạng viêm amidan có thể tự khỏi mà không cần điều trị, một số có thể cần các phương pháp điều trị khác.

Nguyên nhân viêm amidan mãn tính​

Nguyên nhân dẫn đến viêm amidan mãn tính

Nguyên nhân gây ra viêm amidan mãn tính thường là do viêm amidan cấp tính không được điều trị khỏi hoàn toàn. Khi tình trạng viêm tái phát nhiều lần, điều này có thể dẫn đến viêm amidan mãn tính.

Nhiễm virus là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm amidan. Tuy nhiên, nhiễm khuẩn cũng có thể gây ra tình trạng này.

Viêm amidan do virus

Các virus như virus gây cảm lạnh thông thường và cúm gây ra tới 70% các trường hợp viêm amidan. Một số virus có thể gây viêm amidan:

• Adenovirus;
• Virus cúm;
• Epstein Barr Virus;
• Enteroviruses;
• Parainfluenza viruses…

Thông thường, những người bị viêm amidan do virus có triệu chứng nhẹ hơn so với những người bị viêm amidan do vi khuẩn.

Viêm amidan do vi khuẩn

Một nguyên nhân phổ biến khác gây viêm amidan là vi khuẩn Streptococcus (liên cầu khuẩn), chúng có thể dẫn đến viêm họng do liên cầu. Thỉnh thoảng, các vi khuẩn khác, chẳng hạn như Staphylococcus aureus, cũng có thể gây viêm amidan. Những bệnh nhiễm trùng này thường có thể điều trị bằng thuốc kháng sinh.

Viêm amidan do vi khuẩn đôi khi dẫn đến tình trạng áp xe quanh amidan. Những người không có amidan vẫn có thể bị đau họng do streptococcus (trong trường hợp này, nó ảnh hưởng đến họng thay vì amidan). Nói chung, viêm amidan do vi khuẩn gây ra triệu chứng nặng hơn viêm amidan do virus.

Nguy cơ viêm amidan mãn tính​

Những ai có nguy cơ mắc phải viêm amidan mãn tính?

Trẻ em có xu hướng bị viêm amidan nhiều hơn người lớn. Khi còn rất nhỏ, amidan đóng vai trò quan trọng trong chức năng miễn dịch của cơ thể. Nhưng khi bạn già đi, chúng trở nên ít quan trọng hơn.

Trẻ em trong độ tuổi từ 5 đến 15 có nhiều khả năng bị viêm amidan do nhiễm trùng do vi khuẩn. Viêm amidan do virus phổ biến hơn ở trẻ rất nhỏ. Người lớn tuổi cũng có nguy cơ bị viêm amidan cao hơn.

Trẻ em là đối tượng thường gặp viêm amidan mãn tính

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải viêm amidan mãn tính

• Thời tiết: Một số nghiên cứu cho thấy rằng tình trạng không khí có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh viêm amidan của bạn. Thời tiết nóng hơn và tình trạng khói bụi cao hơn làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm amidan cao hơn.
• Thường xuyên tiếp xúc với vi khuẩn: Trẻ em thường xuyên tiếp xúc những đứa trẻ khác cùng độ tuổi ở trường hoặc trại hè, vì vậy chúng có thể dễ dàng lây truyền các bệnh nhiễm trùng dẫn đến viêm amidan. Người lớn thường tiếp xúc với trẻ nhỏ, chẳng hạn như giáo viên, cũng có nhiều khả năng bị nhiễm trùng và viêm amidan.

Phương pháp chẩn đoán & điều trị viêm amidan mãn tính​

Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm viêm amidan mãn tính

Để chẩn đoán viêm amidan, bác sĩ sẽ cần khai thác thông tin và khám:

• Hỏi về các triệu chứng khác mà bạn đã gặp phải, như sốt, ho, sổ mũi, phát ban hoặc đau bụng. Điều này có thể giúp bác sĩ loại trừ các tình trạng khác.
• Kiểm tra xem cổ họng của bạn có bị đỏ và sưng không.
• Kiểm tra tai và mũi để tìm các dấu hiệu nhiễm trùng khác.
• Sờ vào hai bên cổ để xem hạch bạch huyết có sưng và đau không.

Khám bác sĩ là cần thiết khi bạn có triệu chứng nghi ngờ viêm amidan mãn tính

Sau khi chẩn đoán được bạn bị viêm amidan, bác sĩ sẽ cần xác định xem nguyên nhân do virus hay vi khuẩn. Để xác định điều này, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nuôi cấy vi khuẩn.

Trong quá trình này, bác sĩ sẽ dùng tăm bông dài để quét phần sau cổ họng của bạn để lấy tế bào và nước bọt. Sau đó, bác sĩ sẽ kiểm tra mẫu để xem xét nghiệm có dương tính với vi khuẩn Streptococcus nhóm A không. Nếu kết quả dương tính, bạn bị viêm amidan do liên cầu khuẩn. Nếu kết quả âm tính, bạn bị viêm amidan do virus.

Điều trị viêm amidan mãn tính

Điều trị viêm amidan mãn tính phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Mặc dù các triệu chứng của viêm amidan do virus và viêm amidan do vi khuẩn có thể giống nhau, cách điều trị của chúng lại khác nhau. Điều trị có thể bao gồm:

Nội khoa

• Thuốc kháng sinh: Nếu viêm amidan mãn tính của bạn là do vi khuẩn. Bác sĩ sẽ kê đơn cho bạn thuốc kháng sinh như penicillin, clindamycin hoặc cephalosporin… Bạn cần uống đủ liều thuốc kháng sinh để tránh tình trạng ngưng thuốc sớm khiến bệnh tái phát trở lại.
• Thuốc giảm đau: Bác sĩ cũng có thể kê đơn thuốc giảm đau như ibuprofen hoặc acetaminophen để giúp giảm đau họng.

Ngoại khoa

Nếu viêm amidan của bạn cứ tái phát hoặc không khỏi, hoặc nếu amidan sưng khiến bạn khó thở hoặc khó ăn, bạn có thể cần phải cắt bỏ amidan.

Phẫu thuật cắt amidan là phương pháp điều trị khá phổ biến. Nhưng bác sĩ chỉ khuyên bạn nên phẫu thuật này nếu tình trạng viêm amidan của bạn tái phát thường xuyên nhiều lần trong một năm hoặc trong nhiều năm (như viêm amidan hơn bảy lần trong một năm, hoặc hơn bốn đến năm lần một năm trong 2 năm qua, hoặc hơn ba lần một năm trong 3 năm qua).

Thông thường, bác sĩ sẽ sử dụng dao mổ để cắt amidan. Nhưng cũng có những lựa chọn khác, bao gồm laser, sóng vô tuyến, năng lượng siêu âm hoặc đốt điện để cắt bỏ amidan to.

Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa viêm amidan mãn tính​

Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của viêm amidan mãn tính

Chế độ sinh hoạt:

• Nghỉ ngơi nhiều và ngủ đủ giấc.
• Uống đủ nước giúp làm dịu cổ họng.
• Sử dụng máy phun sương mát hoặc máy tạo độ ẩm trong phòng của bạn.
• Súc miệng bằng nước muối ấm.
• Tránh các chất kích thích, chẳng hạn như thuốc lá và những nơi có khói.
• Tập thể dục nhẹ như đi bộ, yoga hoặc các bài tập nhẹ nhàng có thể giúp cải thiện sức khỏe.

Uống đủ nước là cần thiết khi bạn bị viêm amidan mãn tính

Chế độ dinh dưỡng:

• Ăn những thực phẩm mềm.
• Bổ sung các loại rau như cải bó xôi, bông cải xanh, và cà rốt chứa nhiều vitamin và khoáng chất giúp tăng cường miễn dịch.
• Bổ sung trái cây như dâu tây, cam, và kiwi chứa vitamin C, giúp tăng cường sức đề kháng.
• Tránh thực phẩm chiên rán hoặc nhiều dầu mỡ.

Phòng ngừa viêm amidan mãn tính

Bạn không thể ngăn ngừa hoàn toàn bệnh viêm amidan mãn tính. Nhưng bạn có thể giảm nguy cơ bằng cách thực hành các thói quen vệ sinh tốt:

• Rửa tay thường xuyên, đặc biệt là trước khi chạm vào mũi hoặc miệng.
• Không chia sẻ thức ăn, đồ uống, đồ dùng hoặc đồ dùng cá nhân như bàn chải đánh răng với bất kỳ ai.
• Tránh xa người bị đau họng hoặc viêm amidan.
• Thay bàn chải đánh răng ba tháng một lần và mỗi khi bị bệnh.