Viêm ống tai ngoài: Nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị

Viêm ống tai ngoài là tình trạng viêm, kích ứng hoặc nhiễm trùng xảy ra ở ống tai ngoài. Nguyên nhân chủ yếu do vi khuẩn hoặc nấm gây ra. Tình trạng này thường xuất hiện khi nước đọng lại trong ống tai, chẳng hạn sau khi bơi, tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và nấm phát triển.

Tìm hiểu chung viêm ống tai ngoài​

Viêm ống tai ngoài là gì?

Tai được chia thành ba phần chính: Tai ngoài, tai giữa, và tai trong, mỗi phần có cấu trúc và chức năng riêng biệt, cùng phối hợp để chuyển đổi sóng âm thành tín hiệu thần kinh, sau đó truyền đến não để xử lý âm thanh.

Viêm ống tai ngoài (hay còn gọi là viêm tai ngoài hoặc "viêm tai người bơi lội") là tình trạng viêm hoặc kích ứng lớp da của ống tai ngoài - đoạn ống nối từ tai ngoài đến màng nhĩ. Đây là một vấn đề sức khỏe phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, tình trạng này thường xuất hiện ở những người tiếp xúc nhiều với nước hoặc có tổn thương ở ống tai, do nước hoặc tổn thương tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển.

Triệu chứng viêm ống tai ngoài​

Những dấu hiệu và triệu chứng của viêm ống tai ngoài

Các triệu chứng của viêm ống tai ngoài có thể biểu hiện từ nhẹ đến nặng, bao gồm:

• Cảm giác đầy tai, khó chịu.
• Đau tai, đặc biệt tăng khi kéo nhẹ dái tai.
• Sốt, có thể đi kèm với các triệu chứng khác.
• Dịch chảy ra từ ống tai.
• Cảm giác ngứa ngáy bên trong tai.
• Suy giảm thính lực.
• Đỏ và sưng ở vùng tai ngoài.
• Hạch bạch huyết quanh tai hoặc trên cổ bị sưng.

Những dấu hiệu này không chỉ gây khó chịu mà còn có thể dẫn đến biến chứng nếu không được điều trị kịp thời.

Đau tai là triệu chứng thường gặp của viêm ống tai ngoài

Biến chứng có thể gặp phải khi mắc bệnh viêm ống tai ngoài

Viêm ống tai ngoài thường không nghiêm trọng nếu được điều trị đúng cách. Tuy nhiên, nếu không điều trị kịp thời hoặc xử lý không đúng, có thể dẫn đến một số biến chứng sau:

• Viêm mô tế bào quanh tai;
• Viêm mô tế bào mặt;
• Viêm tai ngoài ác tính, còn gọi là viêm tai ngoài hoại tử — tình trạng nhiễm trùng lan rộng đến mô mềm sâu và/hoặc xương có thể dẫn đến viêm tủy xương và liệt dây thần kinh sọ não;
• Viêm tai ngoài mãn tính có khả năng gây hẹp ống tai và mất thính lực.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào của viêm ống tai ngoài hãy liên hệ ngay với bác sĩ tai mũi họng để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân viêm ống tai ngoài​

Nguyên nhân dẫn đến viêm ống tai ngoài

Viêm ống tai ngoài có thể do nhiều nguyên nhân, nhưng phổ biến nhất là do nước bị giữ lại trong ống tai. Môi trường ẩm ướt của nước đọng tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn và nấm phát triển. Đây chính là khởi nguồn của tình trạng nhiễm trùng.

Hầu hết các trường hợp viêm ống tai ngoài đều do vi khuẩn, mặc dù nấm cũng có thể là nguyên nhân. Những vi khuẩn thường gây viêm tai ngoài bao gồm Pseudomonas aeruginosa và Staphylococcus aureus, trong khi các loại nấm như Candida và Aspergillus cũng có khả năng gây bệnh.

Nguy cơ viêm ống tai ngoài​

Những ai có nguy cơ mắc viêm ống tai ngoài

Viêm ống tai ngoài có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai. Nhưng trẻ em từ 7 đến 14 tuổi có nhiều khả năng mắc bệnh này nhất.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải viêm ống tai ngoài

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc viêm ống tai ngoài bao gồm:

• Mắc các bệnh lý về da: Những người bị chàm hoặc vảy nến ở ống tai dễ mắc viêm tai ngoài hơn do da trở nên nhạy cảm và dễ bị tổn thương.
• Làm tổn thương tai: Việc nhét các vật như tăm bông, bút, kẹp tóc, hoặc kẹp giấy vào tai để lấy ráy tai có thể làm trầy xước ống tai, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng.
• Sống ở vùng khí hậu nhiệt đới: Môi trường ẩm ướt và nóng bức ở các vùng nhiệt đới làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
• Loại bỏ ráy tai quá mức: Ráy tai có vai trò bảo vệ ống tai khỏi vi khuẩn và nấm. Việc mất đi lớp bảo vệ này, dù do nước lọt vào tai hay vệ sinh tai không đúng cách, có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Bơi trong nước ngọt: So với nước trong hồ bơi, nước ngọt từ hồ, ao, sông, suối hay biển thường chứa nhiều vi khuẩn và mầm bệnh hơn, làm tăng nguy cơ viêm tai.
• Sử dụng tai nghe nhét tai hoặc máy trợ thính: Tai nghe và máy trợ thính có thể bị bám bụi bẩn và vi khuẩn, dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng cao hơn nếu không được vệ sinh đúng cách.

Sử dụng tai nghe nhét tai là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc viêm ống tai ngoài

Phương pháp chẩn đoán & điều trị viêm ống tai ngoài​

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán viêm ống tai ngoài

Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra tai bạn để tìm các dấu hiệu bất thường như đỏ, sưng, hoặc tổn thương khác. Nếu có dịch chảy ra từ tai, bác sĩ có thể lấy mẫu dịch để phân tích và xác định nguyên nhân gây nhiễm trùng. Việc này rất quan trọng, bởi vì nhiễm trùng do vi khuẩn và nhiễm trùng do nấm yêu cầu các phương pháp điều trị khác nhau, đảm bảo việc điều trị hiệu quả và chính xác.

Bác sĩ khám tai để chẩn đoán viêm ống tai ngoài

Phương pháp điều trị viêm ống tai ngoài

Nội khoa

Thuốc nhỏ tai:

• Dung dịch axit axetic 2%: Hiệu quả chống lại hầu hết các loại nhiễm trùng, chi phí thấp, nhưng có thể gây kích ứng nếu ống tai bị viêm.
• Thuốc nhỏ tai Aminoglycoside (Neomycin): Hiệu quả với vi khuẩn gây viêm tai ngoài, nhưng dễ gây dị ứng tiếp xúc.
• Thuốc nhỏ tai Polymyxin B: Tránh nguy cơ dị ứng với Neomycin, nhưng không hiệu quả với Staphylococcus và các vi khuẩn gram dương khác.
• Thuốc nhỏ tai fluoroquinolone (Ciprofloxacin): Không gây kích ứng, an toàn, nhưng chi phí cao và nguy cơ kháng kháng sinh khi lạm dụng.
• Thuốc nhỏ chống nấm: Ví dụ, Nystatin và Clotrimazole, dùng cho viêm tai do nấm.
• Thuốc nhỏ kết hợp kháng sinh và steroid: Giúp giảm viêm và cải thiện triệu chứng nhanh hơn. Liều dùng thường 3–4 lần/ngày trong 5–7 ngày, hoặc 10–14 ngày nếu nhiễm trùng nghiêm trọng.

Lưu ý: Axit axetic, Aminoglycoside, và Polymyxin chống chỉ định nếu màng nhĩ không nguyên vẹn do nguy cơ độc tính tai.

Thuốc kháng khuẩn đường uống:

Chỉ dùng trong các trường hợp:

• Nhiễm trùng lan rộng ra ngoài ống tai.
• Suy giảm miễn dịch.
• Viêm tai ngoài ác tính.

Các biện pháp hỗ trợ:

• Quản lý các bệnh lý nền về da (ví dụ: dùng thuốc làm mềm da hoặc steroid tại chỗ).
• Tránh các chất kích ứng hoặc gây dị ứng để giảm nguy cơ viêm da tiếp xúc.

Bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ tai để điều trị viêm ống tai ngoài

Ngoại khoa

Viêm ống tai ngoài thường có điều trị khỏi bằng điều trị nội khoa. Trong một số trường hợp đặc biệt, viêm ống tai ngoài gây ra biến chứng nặng nề có thể sẽ được bác sĩ cân nhắc điều trị ngoại khoa.

Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa viêm ống tai ngoài​

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của viêm ống tai ngoài

Chế độ sinh hoạt:

Chế độ sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của viêm ống tai ngoài:

• Không chọc, gãi ống tai;
• Vệ sinh tai mỗi ngày;
• Không nên vệ sinh ống tai quá mạnh;
• Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Chế độ dinh dưỡng:

Mặc dù không có chế độ ăn uống đặc biệt nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn viêm ống tai ngoài, một chế độ dinh dưỡng cân đối và đầy đủ các chất cần thiết vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tổng thể. Điều này giúp cơ thể bạn tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc thêm các bệnh lý khác.

Vệ sinh tai mỗi ngày có thể giúp hạn chế diễn tiến của viêm ống tai ngoài

Phương pháp phòng ngừa viêm ống tai ngoài hiệu quả

Để ngăn ngừa viêm ống tai ngoài, bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:

• Tránh làm tổn thương ống tai: Không chọc hoặc gãi vào da trong ống tai.
• Không đưa vật lạ vào tai: Tránh sử dụng tăm bông, khăn, hoặc các vật khác để lấy ráy tai, vì có thể gây trầy xước hoặc tổn thương.
• Bảo vệ tai khi tiếp xúc với nước: Đội mũ bơi bó sát hoặc sử dụng nút tai khi tham gia các hoạt động dưới nước để ngăn nước tràn vào ống tai.
• Lau khô tai sau khi bơi hoặc tắm: Nhẹ nhàng dùng khăn sạch hoặc nghiêng đầu để nước thoát ra, giúp tai luôn khô ráo.
• Chăm sóc máy trợ thính đúng cách: Tháo máy trợ thính mỗi đêm và vệ sinh thường xuyên để tránh vi khuẩn tích tụ.
• Sử dụng thuốc nhỏ tai phòng ngừa: Thuốc nhỏ tai có tính axit nhẹ có thể giúp làm khô ống tai và ngăn ngừa viêm da.

Bảo vệ tai khi tiếp xúc với nước giúp phòng ngừa viêm ống tai ngoài