Viêm thanh quản cấp là gì? Những vấn đề cần biết về viêm thanh quản cấp

Viêm thanh quản cấp là tình trạng viêm thanh quản trong thời gian ngắn thường gặp nhất là do nhiễm virus. Tuy nhiên, viêm thanh quản cũng có thể xuất phát từ các nguyên nhân không nhiễm trùng như chất kích thích hoặc sử dụng giọng nói quá nhiều. Cần chẩn đoán loại trừ các tình trạng nguy hiểm khác đồng thời điều trị hợp lý giúp bệnh nhanh chóng khỏi. 

Tìm hiểu chung viêm thanh quản cấp

Viêm thanh quản cấp là gì?

Thanh quản là một ống rỗng dài 3-4 cm trên khí quản, nằm trước cổ, thuộc hệ thống hô hấp ở người. Thanh quản lưu thông không khí từ mũi vào khí quản và phổi, tạo ra âm thanh, quyết định giọng điệu khi ta nói chuyện.

Thông thường, dây thanh (phần trên thanh quản) mở và đóng trơn tru, tạo thành âm thanh thông qua chuyển động và rung động của chúng. Lời nói xảy ra khi không khí chảy từ phổi lên khí quản và qua thanh quản làm cho dây thanh rung động. Các dây thanh mở ra khi thở và sau đó đóng lại để tạo ra âm thanh khi rung động cùng nhau. Nhưng với bệnh viêm thanh quản, vùng thanh quản bị viêm hoặc bị kích ứng làm niêm mạc vùng thanh quản sưng lên, dây thanh sưng viêm, làm biến dạng âm thanh do không khí đi qua chúng không đều dẫn đến giọng có vẻ khàn khàn. Viêm thanh quản có thể tồn tại trong thời gian ngắn (cấp tính) hoặc kéo dài (mãn tính).

Viêm thanh quản cấp là tình trạng viêm niêm mạc của thanh quản không quá 3 tuần. Viêm thanh quản cấp có rất nhiều nguyên nhân và biểu hiện lâm sàng cũng rất khác nhau từ các triệu chứng toàn thân đến các triệu chứng gợi ý đặc hiệu. Tùy vào lứa tuổi mắc bệnh nên được phân loại thành viêm thanh quản cấp ở trẻ em và viêm thanh quản cấp ở người lớn. Tùy theo nguyên nhân gây bệnh mà người ta có các phương pháp điều trị khác nhau.

Triệu chứng viêm thanh quản cấp

Những dấu hiệu và triệu chứng của viêm thanh quản cấp

Các triệu chứng của viêm thanh quản gồm:

Triệu chứng toàn thân: Sốt hoặc ớn lạnh, mệt mỏi, chán ăn, la hét ở trẻ,…

Thay đổi giọng nói: Khàn tiếng, ho khan có thể có đờm nhầy, ở trẻ em có thể nghe giọng khóc khàn hoặc thể có khó thở, thở nhanh, thở rút lõm ngực,...

Triệu chứng thực thể họng: Niêm mạc họng đỏ, amidan có thể sưng, niêm mạc thanh quản phù nề, đỏ ở vùng thanh môn, tiền đình thanh quản, dây thanh sung huyết, phù nề, khép không kín khi phát âm, có xuất tiết nhầy ở mép trước dây thanh.

Đau họng, khàn tiếng là những triệu chứng gợi ý bệnh viêm thanh quản cấp

Tác động của viêm thanh quản cấp đối với sức khỏe

Viêm thanh quản cấp gây khó chịu cho người mắc bệnh như cảm giác đau họng, khó ăn uống, khàn giọng, mệt mỏi, trẻ mắc bệnh thường quấy khóc, chán ăn và gây lo lắng cho ba mẹ,.....

Biến chứng có thể gặp phải khi mắc viêm thanh quản cấp

Viêm thanh quản cấp ở người lớn thường không gây ra các tình trạng nguy hiểm vì có khả năng hồi phục tốt, nhưng ở trẻ dễ gây khó thở thanh quản có thể ảnh hưởng đến sinh mạng. Viêm thanh quản cấp có thể tiến triển thành một số tình trạng nặng hơn như viêm phế quản, viêm phổi,... Viêm thanh quản cấp thường nguy hiểm cho trẻ em nhiều hơn người lớn, vì thế cần chú ý theo dõi diễn tiến bệnh khi trẻ mắc bệnh.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bạn có thể kiểm soát hầu hết các trường hợp viêm thanh quản cấp tính bằng các biện pháp đơn giản tại nhà như cho giảm sử dụng thanh quản (nói, hát,...) và uống nhiều nước. Bạn nên gặp bác sĩ nếu các triệu chứng viêm thanh quản kéo dài hơn hai tuần hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng hơn. Nếu tình trạng bệnh nhẹ, bạn có thể chỉ cần dùng thuốc, tuy nhiên nếu bệnh có vẻ nghiêm trọng bạn cần nhập viện điều trị.

Nguyên nhân viêm thanh quản cấp

Nguyên nhân gây viêm thanh quản cấp thường là virus, ngoài ra còn do một số nguyên nhân khác bao gồm:

• Nhiễm virus: Virus thường gặp là virus á cúm (parainfluenza) type 1, virus cúm Influenzae (cúm), APC,... Nguyên nhân từ virus là nguyên nhân phổ biến nhất gây nên bệnh viêm thanh quản cấp.
• Sử dụng giọng nói quá nhiều: Sử dụng giọng nói quá mức trong công việc, hò hét, thường xuyên gằn giọng,... khiến dây thanh hoạt động liên tục và quá mức nênên dễ bị tổn thương hơn.
• Nhiễm vi khuẩn: Các chủng vi khuẩn S.pneumoniae (phế cầu), Hemophilus iiininfluenzae thường gây viêm thanh quản cấp mặc dù nguyên nhân gây bệnh do vi khuẩn thường ít gặp.

Virus là nguyên nhân chính gây bệnh viêm thanh quản cấp

Nguy cơ viêm thanh quản cấp

Những ai có nguy cơ mắc phải viêm thanh quản cấp?

Viêm thanh quản cấp tính có thể ảnh hưởng đến bệnh nhân ở mọi lứa tuổi, mặc dù bệnh này phổ biến hơn ở người trưởng thành, thường ảnh hưởng đến những người từ 18 đến 40 tuổi, mặc dù bệnh có thể gặp ở trẻ em từ 3 tuổi. Ngoài ra, những người sử dụng giọng nói nhiều như giáo viên, ca sĩ, người dẫn chương trình,... thường có nguy cơ mắc bệnh viêm thanh quản cấp.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải viêm thanh quản cấp

Một số yếu tố khác góp phần gây nên tình trạng viêm họng cấp như:

• Sau khi mắc viêm đường hô hấp như bệnh mũi xoang, viêm amidan,...
• Sặc các chất kích thích như bia, rượu…
• Trào ngược axit từ dạ dày lên họng, thanh quản.
• Dị ứng như khói thuốc, rượu,...
• Mắc bệnh đái tháo đường.

Phương pháp chẩn đoán & điều trị viêm thanh quản cấp

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán viêm thanh quản cấp

Chẩn đoán viêm thanh quản cấp bằng khai thác tiền sử phơi nhiễm với các nguyên nhân thường gây bệnh kể trên và đặc điểm các triệu chứng bệnh. Ngoài ra, cần thực hiện một số cận lâm sàng giúp gợi ý chẩn đoán bệnh hay loại trừ các nguyên nhân khác:

• Xét nghiệm công thức máu có thể thấy bạch cầu tăng gợi ý tình trạng viêm xảy xa trong cơ thể.
• X-quang tim phổi để loại trừ tình trạng viêm phế quản, viêm phổi,...
• Nội soi thanh quản có thể xác nhận chẩn đoán trong các trường hợp khó điều trị hoặc có tình trạng phức tạp.
• Phết họng loại trừ bạch hầu.

Cần phân biệt viêm thanh quản cấp với một số bệnh ký khác như dị vật đường thở, viêm nắp thanh môn,...

Phương pháp điều trị viêm thanh quản cấp

Nhìn chung, điều trị viêm thanh quản cần phân rõ tình trạng khó thở khi mắc bệnh vì nó ảnh hưởng đến nguyên tắc điều trị bệnh.

Viêm thanh quản không có khó thở: Quan trọng nhất là kiêng nói, giữ ấm họng, điều trị nội khoa bằng các thuốc kháng sinh, giảm viêm, kháng histamin H1, tiêu đờm, giảm ho… đồng thời nâng cao sức đề kháng, bổ sung dinh dưỡng, điện giải.

Viêm thanh quản có khó thở: Khó thở thanh quản độ I thường được điều trị nội khoa. Khó thở thanh quản độ II cần mở khí quản cấp cứu. Khó thở thanh quản độ III cần mở khí quản cấp cứu kết hợp hồi sức tích cực.

Nội khoa

Các phương pháp điều trị nội khoa cụ thể như sau:

• Kháng sinh: Các kháng sinh thường được sử dụng như Amoxicilin, cephalexin, cefadroxyl, cefaclor, cefuroxime, azithromycin, roxithromycin, clarythromycin…
• Kháng viêm: Chống viêm steroid (prednisolon, methylprednisolon,...) dexamethason, chống viêm dạng men (alpha chymotrypsin, lysozym…).
• Điều trị tại chỗ: Khí dung bằng các hỗn dịch kháng viêm corticoid (hydrococtison), xúc họng bằng các dung dịch sát khuẩn như nước muối loãng cũng giúp giảm viêm đau, ngứa họng.
• Hạ sốt, giảm đau: Điều trị hạ sốt giảm đau bằng paracetamol, ibuprofen,...
• Nâng đỡ tổng trạng: Bổ sung các yếu tố vi lượng, vitamin, đa dạng các nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng,… giúp cơ thể nhanh chóng hồi phục.

Khí dung bằng các hỗn dịch kháng viêm trong bệnh lý viêm thanh quản cấp

Ngoại khoa

Các trường hợp khó thở độ II, III cần mở khí quản.

Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa viêm thanh quản cấp

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến viêm thanh quản cấp

Một số thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến xấu của bệnh như:

• Giữ ấm cho trẻ em vào mùa lạnh.
• Tránh tình trạng tiếp tục lạm dụng giọng khi mắc bệnh.
• Ở trẻ em cần theo dõi sát để phòng tiến triển xấu.
• Khám bác sĩ ngay nếu các triệu chứng trở nên trầm trọng.
• Vệ sinh răng miệng họng thường xuyên hơn khi mắc bệnh.
• Bổ sung chất dinh dưỡng, vitamin,... khi mắc bệnh.

Phương pháp phòng ngừa viêm thanh quản cấp hiệu quả

Để ngăn ngừa tình trạng kích ứng dây thanh bạn có thể thực hiện một số thói quen sau:

Tránh hút thuốc, khói thuốc: Khói thuốc làm khô cổ họng và có thể khiến dây thanh âm bị kích thích.

Hạn chế rượu và caffeine: Những thói quen này khiến bạn hạn chế uống nước dẫn đến mất tổng lượng nước trong cơ thể.

Uống nhiều nước: Nước giúp làm loãng chất nhầy trong cổ họng và dễ dàng làm sạch.

Tránh ăn cay: Thức ăn cay có thể khiến axit dạ dày tiết nhiều hơn và trào ngược lên cổ họng hoặc thực quản hình thành bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) với chứng ợ nóng, ợ chua,... làm tổn thương thêm vùng thanh quản.

Chế độ ăn uống lành mạnh: Ăn trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt, bổ sung vitamin như vitamin A, E và C,... Những thực phẩm này cũng có thể giúp giữ cho màng nhầy ở cổ khỏe mạnh thực hiện tốt chức năng bảo vệ họng.

Một số thảo dược giúp giảm khó chịu vùng cổ họng

Tránh hắng giọng: Thói quen này có hại nhiều hơn là có lợi vì nó gây ra rung động bất thường cho dây thanh âm và có thể làm tăng tình trạng sưng tấy. Việc hắng giọng cũng khiến cổ họng tiết ra nhiều chất nhầy hơn và cảm thấy khó chịu hơn, khiến bạn muốn hắng giọng lần nữa.

Tránh nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp trên: Rửa tay thường xuyên và tránh tiếp xúc với những người bị nhiễm trùng đường hô hấp trên như cảm lạnh.

Chủng ngừa: Ngừa Haemophillus influenza (H.I) cũng giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh viêm thanh quản cấp do H.I đặc biệt là ở trẻ nhỏ.

Tập luyện thể dục thể thao: Tập thể dục đều đặn 30 phút mỗi ngày bạn sẽ có một cơ thể khỏe mạnh với sức đề kháng hoạt động tốt, hạn chế mắc bệnh,...