Viêm thị thần kinh và những điều cần biết

Triệu chứng viêm thị thần kinh

Những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh viêm thị thần kinh

Các triệu chứng của viêm thị thần kinh biểu hiện ở mỗi người có thể sẽ khác nhau, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra bệnh. Các triệu chứng thường gặp của viêm thị thần kinh gồm:

• Đau mắt: Trên 90% những người bị viêm thị thần kinh có triệu chứng đau, thường trở nên nặng nề hơn khi bạn di chuyển mắt. Trong một số trường hợp, viêm thị thần kinh loại không điển hình có thể không gây đau chút nào.
• Mất thị lực: Thị lực của bạn kém đi rõ ràng. Tình trạng này thường nghiêm trọng hơn ở trẻ em.
• Mất thị trường: Mất thị trường có thể xảy ra theo bất kỳ kiểu nào, chẳng hạn như mất thị trường trung tâm hoặc mất thị lực ngoại vi.
• Rối loạn sắc tố (rối loạn khả năng nhận biết màu sắc): Là tình trạng giảm khả năng nhìn màu sắc, đặc biệt là màu đỏ.

Đau mắt là triệu chứng thường gặp của viêm thị thần kinh

Các triệu chứng khác ít gặp hơn:

• Đồng tử thay đổi cách phản ứng với ánh sáng;
• Nhìn thấy ánh sáng nhấp nháy hoặc vật thể trôi nổi ở một hoặc cả hai mắt;
• Giảm thị lực khi nhiệt độ cơ thể tăng lên (hiện tượng Uhthoff).

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh viêm thị thần kinh

• Tổn thương thần kinh thị giác: Hầu hết người mắc bệnh đều bị tổn thương thần kinh thị giác vĩnh viễn sau một đợt viêm thần kinh thị giác, nhưng một số trường hợp có thể không gây ra triệu chứng vĩnh viễn.
• Giảm thị lực: Đa số người mắc bệnh có thể hồi phục thị lực bình thường hoặc gần bình thường trong vòng vài tháng, tuy nhiên có thể mất một phần khả năng phân biệt màu sắc có thể vẫn tiếp diễn. Đối với một số trường hợp, mất thị lực vẫn tiếp diễn.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Khi bạn có bất kỳ dấu hiệu và triệu chứng nêu trên trong thời gian dài mà không cải thiện hãy đi khám bác sĩ Nhãn khoa để được điều trị.

Đôi khi, một số vấn đề về mắt có thể cần được điều trị ngay. Nếu bạn có một trong những triệu chứng sau hãy đi khám ngay lập tức:

• Đau mắt dữ dội;
• Mất thị lực đột ngột;
• Thay đổi thị lực đột ngột như mờ mắt.

Nguyên nhân viêm thị thần kinh

Nguyên nhân dẫn đến bệnh viêm thị thần kinh

Có nhiều nguyên nhân có thể gây ra tình trạng viêm thị thần kinh. Một số trường hợp có thể không tìm thấy nguyên nhân.

Tình trạng tự miễn và viêm nhiễm

Các nhà khoa học cho rằng tình trạng tự miễn và viêm nhiễm có thể là nguyên nhân chính hoặc yếu tố góp phần gây ra viêm thị thần kinh.

• Viêm thị thần kinh điển hình: Bệnh đa xơ cứng (Multiple sclerosis - MS) là nguyên nhân phổ biến nhất của viêm thị thần kinh. Khoảng 50% những người bệnh đa xơ cứng sẽ xuất hiện viêm thị thần kinh trong vòng 15 năm.
• Viêm thị thần kinh không điển hình: Nghiên cứu cho thấy viêm thị thần kinh không điển hình có sự liên quan với tình trạng viêm tủy thị thần kinh (Neuromyelitis optica - NMO) và bệnh liên quan đến kháng thể kháng MOG (MOG-antibody-associated disease - MOGAD).

Bệnh đa xơ cứng là nguyên thường gặp của viêm thị thần kinh điển hình

Nhiễm trùng

Dây thần kinh của bạn dễ bị tổn thương do nhiễm trùng và dây thần kinh thị giác của bạn cũng vậy. Nhiễm trùng thường là nguyên nhân gây ra viêm thị thần kinh ở trẻ em.

Bốn loại mầm bệnh chính có thể gây nhiễm trùng:

• Các bệnh gây ra do virus là nguyên nhân phổ biến gây bệnh viêm thị thần kinh, đặc biệt là ở trẻ em. Bao gồm bệnh thủy đậu, bệnh zona, bệnh sởi, virus herpes, HIV…
• Vi khuẩn gây viêm thị thần kinh thường lây truyền sang người từ động vật hoặc côn trùng. Ví dụ như bệnh sốt do mèo cào, bệnh Lyme, bệnh lao, giang mai.
• Các tình trạng nhiễm nấm có thể gây viêm dây thần kinh thị giác như nấm candida, aspergillus, Cryptococcus neoformans…
• Các bệnh do ký sinh trùng có thể gây viêm thị thần kinh thường lây lan sang người từ vật nuôi, đặc biệt là mèo và chó. Ví dụ như bệnh Toxoplasma gondii từ mèo hoặc bệnh giun đũa chó.

Thuốc và độc chất

Thuốc kê đơn hoặc không kê đơn đôi khi có thể gây ra viêm thị thần kinh. Các loại thuốc và độc chất thường gây ra tình trạng này bao gồm:

• Thuốc điều trị nhiễm trùng như isoniazid, chloramphenicol hoặc kháng sinh nhóm sulfa.
• Thuốc điều trị rối loạn nhịp, như amiodarone hoặc digoxin.
• Thuốc điều trị sốt rét loại quinine, bao gồm chloroquine và hydroxychloroquine.
• Thuốc chống ung thư, như methotrexate, vincristine và tamoxifen.
• Thuốc lá và các sản phẩm có chứa nicotine.
• Cồn và các sản phẩm chứa cồn.

Nguyên nhân khác

Một số tình trạng khác cũng có thể gây ra hoặc góp phần gây ra bệnh viêm thị thần kinh, bao gồm:

• Thiếu máu cục bộ: Nếu dây thần kinh thị giác của bạn không nhận đủ máu, các tế bào của có thể không hoạt động được như bình thường, dẫn đến ảnh hưởng dây thần kinh thị giác.
• Thiếu vitamin: Nồng độ vitamin B thấp, đặc biệt là vitamin B12, có thể gây tổn thương thần kinh vĩnh viễn và nghiêm trọng.
• Chèn ép thần kinh: Là tình trạng khi dây thần kinh thị giác của bạn bị đè ép, gây tổn thương và viêm. Khối u và các tình trạng như não úng thủy có thể gây ra tình trạng này.
• Các bệnh chuyển hóa như bệnh đái tháo đường tuýp 2: Nguy cơ bị tổn thương dây thần kinh thị giác tăng lên khi bệnh đái tháo đường trở nên nghiêm trọng hơn. 

Nguy cơ viêm thị thần kinh

Những ai có nguy cơ mắc phải viêm thị thần kinh?

Những người có nguy cơ mắc viêm thị thần kinh bao gồm:

• Tuổi: Viêm thị thần kinh điển hình thường xảy ra ở độ tuổi từ 20 đến 40. Viêm thị thần kinh không điển hình thường xảy ra trước 18 tuổi hoặc sau 50 tuổi. Viêm thị thần kinh ở trẻ em thường xảy ra trước 10 tuổi.
• Giới nữ: Nữ giới có nguy cơ mắc viêm thị thần kinh điển hình cao hơn so với nam giới.
• Mắc bệnh tự miễn khác: Những người mắc các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ, bệnh sarcoidosis có nguy cơ mắc viêm thị thần kinh cao hơn.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải viêm thị thần kinh

Chủng tộc: Người da trắng có nguy cơ mắc bệnh viêm thị thần kinh. Nghiên cứu cho thấy người gốc Á ít mắc bệnh đa xơ cứng hơn sau khi bị viêm thị thần kinh.

Phương pháp chẩn đoán & điều trị viêm thị thần kinh

Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm viêm thị thần kinh

Bác sĩ thường sẽ chẩn đoán bằng cách hỏi về triệu chứng và tiền sử bệnh của bạn. Khám mắt là quá trình quan trọng nhất giúp gợi ý và hỗ trợ chẩn đoán bệnh. Các xét nghiệm máu hoặc dịch não tủy được dùng để phát hiện viêm thị thần kinh và nguyên nhân gây ra bệnh của bạn. 

Nếu các xét nghiệm và kiểm tra phù hợp với viêm thị thần kinh và các bệnh lý khác không giải thích rõ hơn các triệu chứng của bạn, bác sĩ có thể sẽ giới thiệu bạn đến bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc bác sĩ nhãn khoa.

Bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm hình ảnh học gồm:

• Chụp cắt lớp quang học mắt (Optical Coherence Tomography) nhằm đánh giá dây thần kinh thị giác ở phía sau mắt của bạn.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Nếu bạn bị viêm thị thần kinh, dây thần kinh thị giác bị tổn thương sẽ sáng hơn dây thần kinh thị giác khỏe mạnh.

Khám mắt là bước quan trọng trong chẩn đoán

Điều trị viêm thị thần kinh

Điều trị viêm thị thần kinh thường sử dụng một hoặc hai phương pháp chính gồm:

• Thuốc kháng viêm corticosteroid: Giảm viêm sẽ hạn chế tổn thương dây thần kinh thị giác của bạn. Điều đó sẽ làm giảm đau và giúp giảm mất thị lực. Phác đồ điều trị là tiêm tĩnh mạch liều cao hoặc steroid uống trong ba đến năm ngày. Sau đó, bác sĩ có thể cho bạn steroid uống liều thấp hơn để tiếp tục sử dụng.
• Điều trị bất kỳ nguyên nhân tiềm ẩn hoặc yếu tố góp phần: Phương pháp điều trị này phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra bệnh hoặc thúc đẩy phát triển bệnh. Ví dụ kháng sinh điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc thay huyết tương để giảm hoạt động của hệ thống miễn dịch nếu xét nghiệm cho thấy bạn mắc chứng rối loạn tự miễn như NMO hoặc MOGAD.

Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa viêm thị thần kinh

Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của viêm thị thần kinh

Chế độ sinh hoạt:

• Điều trị và kiểm soát tốt các bệnh hiện mắc.
• Hạn chế thuốc lá và các sản phẩm từ thuốc lá.
• Uống rượu có chừng mực.
• Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bệnh tiềm ẩn có thể gây viêm thị thần kinh.

Chế độ dinh dưỡng:

• Ăn uống cân bằng để tránh thiếu hụt vitamin.
• Uống đủ nước.

Ăn uống đầy đủ các chất dinh dưỡng tránh thiếu hụt vitamin

Phòng ngừa viêm thị thần kinh

Viêm thị thần kinh và tổn thương thần kinh có thể xảy ra vì những lý do không thể đoán trước. Có những điều bạn có thể làm để giảm nguy cơ mắc bệnh, nhưng không có cách nào để phòng ngừa tất cả các nguyên nhân có thể xảy ra.

• Tránh hoặc ngừng sử dụng các sản phẩm từ thuốc lá (bao gồm cả thuốc lá điện tử và thuốc lá không khói).
• Điều trị nhiễm trùng trước khi chúng tấn công đến dây thần kinh thị giác.
• Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng tránh thiếu hụt vitamin.
• Hạn chế uống rượu bia.
• Kiểm soát tốt các bệnh viêm hoặc tự miễn mãn tính đang mắc.