Viêm tuyến giáp bán cấp là gì? Những vấn đề cần biết về viêm tuyến giáp bán cấp

Viêm tuyến giáp bán cấp liên quan đến tình trạng viêm tuyến giáp thường xảy ra sau nhiễm trùng đường hô hấp trên và sau một thời gian có xu hướng giảm dần và có thể tự khỏi. Bệnh có thể điều trị hiệu quả trong thời gian ngắn bằng các phương pháp nội khoa.

Tìm hiểu chung viêm tuyến giáp bán cấp

Viêm tuyến giáp bán cấp là gì?

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nằm ở trước cổ, tiết ra nhiều loại hormone điều hòa nhiều quá trình chuyển hóa trong cơ thể. Chúng cũng đóng một vai trò quan trọng trong các phản ứng về thể chất và cảm xúc như sợ hãi, phấn khích và vui sướng.

Viêm tuyến giáp gồm một nhóm rối loạn khiến tuyến giáp bị viêm. Hầu hết các loại viêm tuyến giáp thường dẫn đến cường giáp hoặc suy giáp do rối loạn sự tiết hormone giáp. Có nhiều thể viêm tuyến giáp tùy nguyên nhân gây bệnh, đặc điểm đối tượng mắc bệnh, cũng như mức độ nặng của bệnh (viêm tuyến giáp cấp, viêm tuyến giáp bán cấp, viêm tuyến giáp sau sinh, viêm tuyến giáp Hashimoto,...).

Viêm tuyến giáp bán cấp (viêm tuyến giáp de Quervain) đề cập đến tình trạng viêm tuyến giáp do virus gây ra. Những người mắc bệnh này cũng sẽ có các triệu chứng của bệnh cường giáp trước và sau đó sẽ xuất hiện các triệu chứng của bệnh suy giáp do sự tăng giảm lượng hormone từ tuyến giáp bất thường gây nên. Mặc dù thường xuất hiện trong thời gian ngắn nhưng viêm tuyến giáp bán cấp có thể gây ra các biến chứng vĩnh viễn nếu không được điều trị.

Triệu chứng viêm tuyến giáp bán cấp

Những dấu hiệu và triệu chứng của viêm tuyến giáp bán cấp

Đặc điểm nổi bật nhất của viêm tuyến giáp bán cấp là cơn đau vùng cổ (tuyến giáp) khởi phát từ từ hoặc đột ngột. Sự phì đại tuyến giáp gây đau đớn có thể kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng và có thể kèm với sốt. Ngoài ra, các triệu chứng khàn tiếng hoặc khó nuốt cũng có thể xuất hiện.

Các triệu chứng dư thừa hormone tuyến giáp (cường giáp) như lo lắng, nhịp tim nhanh và không dung nạp nhiệt có thể xuất hiện sớm trong quá trình bệnh. Sau đó, các triệu chứng do thiếu hormone tuyến giáp (suy giáp) như mệt mỏi, táo bón hoặc không dung nạp lạnh có thể xảy ra. Cuối cùng, khi quá trình viêm kết thúc, chức năng tuyến giáp trở lại bình thường thì các triệu chứng biến mất. 

Tóm lại, các triệu chứng có thể gặp trong bệnh viêm tuyến giáp bán cấp có thể là:

• Đau ở phía trước cổ;
• Đau khi áp lực nhẹ vào tuyến giáp (sờ nắn);
• Sốt;
• Mệt mỏi.
• Bồn chồn;
• Lạnh;
• Sụt cân;
• Đổ mồ hôi;
• Tiêu chảy;
• Chóng mặt;
• Hồi hộp, đánh trống ngực.
• Tuyến giáp to, nhẵn, chắc.

Viêm tuyến giáp bán cấp thường có biểu hiện cường giao cảm như hồi hộp đánh trống ngực

Tác động của viêm tuyến giáp bán cấp đối với sức khỏe

Bệnh nhân bị viêm tuyến giáp bán cấp thường sưng đau tuyến giáp, có thể liệt dây thanh tạm thời. Cơn đau ban đầu có thể chỉ giới hạn ở một thùy nhưng thường lan nhanh đến phần còn lại của tuyến giáp, lên hàm hoặc tai. Tình trạng khó chịu, mệt mỏi, đau cơ và đau khớp cũng thường xuất hiện. Sốt nhẹ hoặc đôi khi có thể sốt cao tới 40°C. 

Quá trình bệnh có thể đạt đến đỉnh điểm trong vòng 3 đến 4 ngày, sau đó giảm dần và biến mất trong vòng một tuần, nhưng trường hợp điển hình hơn bệnh khởi phát kéo dài từ 1 đến 2 tuần và tiếp tục với cường độ dao động trong 3 đến 6 tuần. Khoảng một nửa số bệnh nhân trong những tuần đầu tiên của bệnh biểu hiện các triệu chứng nhiễm độc giáp. Sau đó bệnh nhân thường bị suy giáp trước khi trở lại bình thường.

Biến chứng có thể gặp khi mắc phải viêm tuyến giáp bán cấp

Hầu hết các trường hợp viêm tuyến giáp bán cấp sẽ khỏi hoàn toàn và hiếm khi có thể gây suy giáp vĩnh viễn. Một số bệnh nhân có thể có các triệu chứng nghiêm trọng do suy giáp, nhưng thông thường các triệu chứng này chỉ thoáng qua. Viêm tuyến giáp bán cấp hiếm khi thể gây ra cơn bão tuyến giáp, nhịp nhanh thất và sốt không rõ nguyên nhân.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Khi có bất kỳ triệu chứng khó chịu nào nghi ngờ bệnh như đau cổ, bồn chồn, mệt mỏi,... bạn nên đến khám bác sĩ ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân viêm tuyến giáp bán cấp

Viêm tuyến giáp bán cấp là một tình trạng hiếm gặp được cho là do nhiễm virus. Tình trạng này thường xảy ra sau khi bị nhiễm virus ở đường hô hấp trên. Virus quai bị, virus cúm và các loại virus đường hô hấp khác là nguyên nhân gây viêm tuyến giáp bán cấp.

Viêm tuyến giáp bán cấp thường xuất hiện sau khi viêm đường hô hấp trên một vài tuần

Nhiều bệnh nhân có thể có tiền sử nhiễm virus đường hô hấp trên từ 2 đến 8 tuần trước khi phát triển bệnh viêm tuyến giáp. Một số nghiên cứu cho rằng sự phân bố theo mùa của viêm tuyến giáp trùng với thời điểm có tỷ lệ nhiễm coxsackievirus (nhóm A & B) và nhiễm echovirus cao nhất. Bệnh cũng liên quan đến quai bị, sởi, cúm, SARS-CoV-2 và các loại virus khác.

Nguy cơ viêm tuyến giáp bán cấp

Những ai có nguy cơ mắc phải viêm tuyến giáp bán cấp?

Viêm tuyến giáp bán cấp xảy ra thường xuyên nhất ở phụ nữ trung niên với các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp do virus trước đó không lâu.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải viêm tuyến giáp bán cấp

Những yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm virus đường hô hấp như:

• Sức đề kháng yếu do suy kiệt;
• Du lịch đến nơi có dịch cúm;
• Suy dinh dưỡng;
• Thường xuyên mắc bệnh lý đường hô hấp.

Phương pháp chẩn đoán & điều trị viêm tuyến giáp bán cấp

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán viêm tuyến giáp bán cấp

Sau khi khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng, các bác sĩ có thể chỉ định các cận lâm sàng cần thiết để chẩn đoán bệnh như:

• Xét nghiệm đánh giá tình trạng viêm;
• Định lượng hormone tuyến giáp;
• Định lượng kháng thể;
• Siêu âm tuyến giáp;
• Xạ hình tuyến giáp;
• Sinh thiết.

Định lượng hormone tuyến giáp trong chẩn đoán viêm tuyến giáp bán cấp

Các xét nghiệm trong giai đoạn đầu của bệnh có thể biểu hiện:

• Mức thyroglobulin huyết thanh cao;
• Hấp thụ iốt phóng xạ thấp;
• Nồng độ hormone TSH trong huyết thanh thấp;
• Nồng độ T4 tự do trong huyết thanh cao;
• Tốc độ máu lắng cao (ESR).

Các xét nghiệm trong giai đoạn sau của bệnh có thể cho thấy:

• Mức TSH huyết thanh cao;
• T4 tự do trong huyết thanh thấp.

Lưu ý rằng kháng thể kháng tuyến giáp có thể không phát hiện được do hiện diện ở mức độ thấp. Sinh thiết tuyến giáp cho thấy tình trạng viêm với sự hiện diện đặc trưng của “tế bào khổng lồ” giúp chẩn đoán bệnh. Các bất thường trong kết quả xét nghiệm sẽ trở lại bình thường khi tình trạng bệnh được giải quyết.

Phương pháp điều trị viêm tuyến giáp bán cấp

Mục đích của việc điều trị bệnh viêm tuyến giáp bán cấp là giảm đau, giảm viêm và điều trị bệnh cường giáp, suy giáp nếu có. Thuốc chống viêm được sử dụng để kiểm soát cơn đau trong trường hợp viêm tuyến giáp bán cấp nhẹ, nếu bệnh nặng hơn có thể dùng các loại thuốc khác như:

Thuốc NSAID: Các loại thuốc NSAID hoạt động bằng cách giảm quá trình viêm giúp bệnh nhân đỡ đau hơn. Chú ý rằng Acetaminophen không hiệu quả vì nó không làm giảm nguyên nhân viêm tuyến giáp.

Corticosteroid: Corticosteroid được sử dụng khi các thuốc thuộc nhóm NSAID không thể giảm sưng đau. Trong đó, Prednisone là một loại corticosteroid phổ biến được sử dụng để điều trị viêm tuyến giáp bán cấp.

Cơn đau kéo dài hơn hai ngày cần được kiểm tra thêm để tìm ra các nguyên nhân gây đau cổ khác.

Thuốc điều trị cường giáp: Các triệu chứng nhẹ và thoáng qua của bệnh cường giáp không cần điều trị. Đánh trống ngực, lo âu và run cần được điều trị bằng propranolol hoặc atenolol và theo dõi chặt chẽ. Không nên sử dụng thionamide để điều trị cường giáp trong viêm tuyến giáp bán cấp (chẳng hạn như liệu pháp iốt phóng xạ) vì rối loạn này gây ra do sự giải phóng hormone tuyến giáp được tạo thành từ các nang tuyến giáp bị phá hủy thay vì tổng hợp T3 và T4 mới.

Thuốc điều trị suy giáp: Viêm tuyến giáp bán cấp thường trở lại trạng thái bình giáp bình thường sau 3 hoặc 4 tháng. Bệnh nhân suy giáp có TSH lớn hơn 10 microU/L hoặc có triệu chứng suy giáp cần điều trị bằng levothyroxine trong 1 đến 2 tháng. Nên ngừng sử dụng Levothyroxine và thực hiện xét nghiệm chức năng tuyến giáp trong 1 tháng để đảm bảo tình trạng suy giáp chỉ thoáng qua. Một số bệnh nhân có thể cần điều trị bằng levothyroxine trong thời gian dài.

Điều trị viêm tuyến giáp cần kết hợp nhiều loại thuốc khác nhau

Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa viêm tuyến giáp bán cấp

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến viêm tuyến giáp bán cấp

Sau khi chẩn đoán viêm tuyến giáp bán cấp, các xét nghiệm chức năng tuyến giáp nên được thực hiện từ 2 đến 8 tuần một lần để xác nhận sự cải thiện của bệnh cường giáp và theo dõi diễn biến tự nhiên của bệnh cho đến khi chúng trở về bình thường.

Phương pháp phòng ngừa viêm tuyến giáp bán cấp hiệu quả

Không có biện pháp phòng ngừa rõ ràng đối với viêm tuyến giáp bán cấp vì nguyên nhân chính xác vẫn chưa được biết rõ. Tiêm chủng vắc xin MMR (sởi, quai bị, rubella) hoặc vắc xin cúm có thể ngăn ngừa bệnh viêm tuyến giáp bán cấp do chúng gây ra.